Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Գլխավոր էջ

Ներածություն ՀաշվետվություններՈրակավորման վկայական ունեցող անձինքՊատժամիջոցներ


ABC Finance
Visitors Center
Legislation and Policy Database
Financial Institution Licensing Electronically
Ինչպես SOAP-ի միջոցով ստանալ փոխարժեքները Փոխարժեքի ստացում

Ճիշտ տառատեսակի պատկերման համար բեռնավորեք Arian AMU.ttf

ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ ԵՎ ՎԵՐԱՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

Ներածություն

2006թ. հունվարի 1-ից ՀՀ կենտրոնական բանկը ստանձնել է Հայաստանի ֆինանսական հատվածի կարգավորումն ու վերահսկողությունը: Միասնական վերահսկողական մարմնի ստեղծման հիմնական դրդապատճառը ֆինանսական շուկայում ընդհանուր ռիսկերի վերահսկումն էր: Աշխարհում ֆինանսական համակարգի զարգացումներին բնորոշ են բանկային, ապահովագրական և արժեթղթերով գործունեությունների մերձեցման միտումները, ըստ որի վերահսկողությունից պահանջվում է համալիր կերպով դիտարկել ֆինանսական շուկայի զարգացման միտումները, գնահատել ֆինանսական շուկայի տարբեր հատվածներին բնորոշ ռիսկերը, դրանց ազդեցությունը ընդհանուր ֆինանսական համակարգի զարգացումների վրա:

 
ՀՀ ֆինանասական շուկայի խոշորագույն մասնակիցն է բանկային համակարգը, որին բաժին է ընկնում ֆինանսական համակարգի ակտիվների մոտ 90%-ը: 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի  դրությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում գործում են 22 բանկեր, որից 21-ը` առևտրային` 485 մասնաճյուղերով, 1-ը` զարգացման (Համահայկական բանկ): Բանկերի`   
  • ընդհանուր կապիտալը 31.12.2013թ. դրությամբ կազմում է 456 մլրդ դրամ
  • ընդհանուր ակտիվները 31.12.2013թ. դրությամբ կազմում են 2 տրլն 944 մլրդ դրամ
  • ընդհանուր պարտավորությունները 31.12.2013թ. դրությամբ կազմում են 2 տրլն 488 մլրդ դրամ:
  •  

  • 2013թ. դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ ՀՀ ֆինանսական շուկայի այլ մասնակիցներից են.
    • 33 վարկային կազմակերպություններ` 126 մասնաճյուղերով,
    • 9 ապահովագրական ընկերություններ և 2 ապահովագրական միջնորդներ (բրոքերներ),
    • ՀՀ արժեթղթերի շուկայի մասնակիցները, որոնք են՝ 8 ներդրումային ընկերություններ, ներդրումային ֆոնդի 3 կառավարիչներ, Հայաստանի կենտրոնական դեպոզիտարիան, ՆԱՍԴԱՔ ՕԷՄԷՔՍ ԱՐՄԵՆԻԱ ԲԲԸ-ն և 22 բանկերը
    • 138 գրավատներ,
    • 210 արտարժույթի առք ու վաճառք իրականացնող փոխանակման կետեր` մասնաճյուղերը ներառված չեն, 
    • 6 դրամական փոխանցումներ իրականացնող  ընկերություն,
    • 3 վճարային գործիքներ և վճարահաշվարկային փաստաթղթերի պրոցեսինգ և քլիրինգ իրականացնող կազմակերպություն,
    • 14 հաշվետու թողարկողներ: 
    31.12.2013թ դրությամբ բանկային համակարգի.
    • ակտիվների 58.7%-ը (կամ 1 տրլն 727 մլրդ դրամը) բաժին է ընկնում տնտեսությանը տրամադրած վարկերին (վարկերի 95.6%-ը բաժին է ընկնում «ստանդարտ» դասի վարկերին),
    • պարտավորությունների 61.2%-ը (կամ 1 տրլն 521 մլրդ դրամը) կազմում են ֆիզիկական և իրավաբանական (բացառությամբ ֆինանսական կազմակերպությունների) անձանցից ներգրաված միջոցները, 
    • կապիտալի կազմում (փաստացի լրացված) կանոնադրական հիմնադրամի մեծությունը կազմում է 253.1 մլրդ դրամ:
     
    31.12.2013 թվականին դրությամբ բանկային համակարգը ապահովել է 38.1 մլրդ դրամ զուտ շահույթ, շահութաբերությունը ըստ ակտիվների (ROA տարեկանացված) կազմել է 1.4%, շահութաբերությունը ըստ կապիտալի (ROE տարեկանացված)` 9.2%: ՀՀ բանկային համակարգում կենտրոնացվածությունը գնահատվում է ցածր. կենտրոնացվածության Հերֆինդալ-Հիրշմանի գործակիցը ՀՀ բանկային համակարգում 31.12.2013 թվականի դրությամբ ըստ ընդհանուր ակտիվների կազմում է 0.070, ըստ ընդհանուր պարտավորությունների` 0.073, ըստ ընդհանուր կապիտալի` 0.061:
     
    31.12.2012 թվականի դրությամբ ըստ ընդհանուր ակտիվների կազմում է 0.068, ըստ ընդհանուր պարտավորությունների` 0.071, ըստ ընդհանուր կապիտալի` 0.062: Բանկային վերահսկողությունն իրականացնում է Ֆինանսական վերահսկողութան վարչությունը, որը ՀՀ կենտրոնական բանկի առանձին ստորաբաժանում է: Բանկային համակարգի կարգավորման մեթոդաբանական և զարգացման խնդիրների հետ կապված աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է Ֆինանսական համակարգի կայունության և զարգացման,  Ֆինանսական համակարգի կարգավորման և Իրավաբանական վարչության վրա, որոնք նույնպես ՀՀ ԿԲ կառուցվածքային ինքնուրույն ստորաբաժանումներ են: ԿԲ-ում ստեղծված է Լիցենզավորման և վերահսկողության հանձնաժողով, որի նպատակն է քննարկել այս բնագավառում ծագած խնդիրները և հանդես գալ համապատասխան առաջարկություններով: Լիցենզավորման և վերահսկողության հանձնաժողովի կազմում են ԿԲ նախագահը, ԿԲ նախագահի տեղակալը, Ֆինանսական վերահսկողության, Ֆինանսական համակարգի կայունության և զարգացման, Ֆինանսական համակարգի կարգավորման, իրավաբանական վարչության պետերը:Բանկային վերահսկողությունն իրականացվում է տեղերում վերստուգումների /on-site/ և ամենօրյա հեռակա վերահսկողության /off-site/ միջոցով: Տեղերում վերստուգումները կարող են լինել ինչպես համալիր, ներառելով բանկի գործունեության բոլոր ոլորտները, այնպես էլ նպատակային` ուղղված կոնկրետ ոլորտի ստուգմանը: Տեղերում վերստուգումները կազմակերպվում են պարբերաբար կազմվող տարեկան ծրագրերի հիման վրա: 
 
31.12.2013թ. դրությամբ վարկային կազմակերպությունների.
  • ընդհանուր ակտիվները կազմում են 209.8 մլրդ դրամ,
  • ընդհանուր պարտավորությունները կազմում են 132.2  մլրդ դրամ,
  • ընդհանուր կապիտալը կազմում է 77.6  մլրդ դրամ:
31.12.2013թ. դրությամբ ապահովագրական ընկերությունների.
  • ընդհանուր ակտիվները կազմում են 50.0  մլրդ դրամ,
  • ընդհանուր պարտավորությունները կազմում են 34.0  մլրդ դրամ,
  • ընդհանուր կապիտալը կազմում է 16.0 մլրդ դրամ:
31.12.2013թ. դրությամբ գրավատների.
  • ընդհանուր ակտիվները կազմում են 18.6  մլրդ դրամ,
  • ընդհանուր պարտավորությունները կազմում են 12.9  մլրդ դրամ,
  • սեփական կապիտալը կազմում է 5.7  մլրդ դրամ:
2013 թվականի ընթացքում փոխանակման կետերում իրականացվել է`
  • 408.2 մլն ԱՄՆ դոլարի առք և 406.1  մլն ԱՄՆ դոլարի վաճառք,
  • 44.7 մլն Եվրոյի առք և 44.2 մլն Եվրոյի վաճառք:
2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործում են 275 արտարժույթի փոխանակման կետեր (առանց մասնաճյուղերի` 210 արտարժույթի փոխանակման կետեր):
 
2012 թվականի ընթացքում արտարժույթի փոխանակման կետերում ԱՄՆ դոլարի առքի և վաճառքի ծավալները կազմել են համապատասխանաբար` 433.0 մլն ԱՄՆ դոլար և 425.8 մլն ԱՄՆ դոլար, Եվրոյի առքի և վաճառքի ծավալները` 50.1 մլն Եվրո և 49.5 մլն Եվրո:
 
 
Արտարժույթի փոխանակման կետերի գործունեությունը կարգավորվում է ԿԲ խորհրդի որոշմամբ հաստատված Կանոնակարգ 10- ով:
Արժութային դիլեր-բրոքերների գործունեությունը կարգավորվում է Կենտրոնական բանկի խորհրդի որոշմամբ հաստատված Կանոնակարգ 12 - ով:
 
Մասնագիտական որակավորման քննությանը հերթագրված անձինք քննությանը կարող են մասնակցել միայն համապատասխան կանոնակարգերով սահմանված փաստաթղթերը ՀՀ կենտրոնական բանկ մուտքագրելուց հետո: 
Previous

Հայաստանի Հանրապե- տության էլ. Կառավարում

Ֆինանսական Համակարգի Հաշտարարի Կայք

Ավանդների Հատուցումը Երաշխավորող Հիմնադրամ

Արմենիան Քարդ

Հայաստանի Ավտոապահո- վագրողների Բյուրո

ACRA Վարկային Բյուրո

Ազգային Հիփոթեքային Ընկերություն

Գերմանա Հայկական Հիմնադրամ

Բնակարան երիտա- սարդներին

Next