Ֆինանսական կայունություն
Ֆինանսական կայունության կարևորությունը
Ֆինանսական կայունության ապահովման խնդիրն առավելապես կարևորվել է 2007-2008թթ. համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամից հետո, երբ պարզ դարձավ, որ առանձին ֆինանսական կազմակերպությունների կարգավորմանն ուղղված քաղաքականությունը լիարժեք և բավարար չէ ամբողջ ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման համար: Միևնույն ժամանակ, առանց ֆինանսական համակարգի կայունության հնարավոր չէ ապահովել կայուն մակրոտնտեսական միջավայր։
Ֆինանսական կայունության ապահովման կարևորությունը հաշվի առնելով՝ մի շարք երկրներում ֆինանսական կայունության ապահովումը օրենսդրորեն ամրագրվել է որպես կենտրոնական բանկերի առաջնային նպատակներից մեկը:
Հայաստանի Հանրապետությունում ֆինանսական կայունության ապահովման պատասխանատու մարմինը Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկն է, ինչն ամրագրված է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 200.2-րդ հոդվածով և «Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի» մասին ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածով: Համաձայն վերոնշյալ օրենսդրությանը, կենտրոնական բանկի հիմնական նպատակներն են Հայաստանի Հանրապետությունում գների կայունության և ֆինանսական կայունության ապահովումը:
Ֆինանսական կայունությունը ֆինանսական համակարգի՝ ֆինանսական հաստատությունների, շուկաների և շուկայի ենթակառուցվածքների կողմից հավանական ցնցումներին ու անհավասարակշռություններին դիմակայելու ունակությունն է՝ այդ կերպ նվազեցնելով ֆինանսական միջնորդության գործառույթների խաթարման հավանականությունը:
Ֆինանսական կայունության նպատակը ոչ թե մեկ առանձին ֆինանսական հաստատության կայունությունն է, այլ ամբողջ ֆինանսական համակարգի կայունությունը:
Մակրոպրուդենցիալ քաղաքականությունը և դրա իրականացման սկզբունքները
Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական բանկը, Ֆինանսական կայունությունը ապահովելու նպատակով, իրականացնում է մակրոպրուդենցիալ քաղաքականություն։ Այդ քաղաքականության շրջանակներում Կենտրոնական բանկը մշտադիտարկում է ֆինանսական համակարգում ռիսկերի կուտակումները (կամ նյութականացումը) ազդարարող վաղ ահազանգման մի շարք ցուցանիշներ, այդ ցուցանիշների համախմբման արդյունքում կազմված ինդեքսներ, և այդ ռիսկերի գնահատման նպատակով կիրառում է տարբեր մոդելներ ու մակրո սթրես-թեստավորման համակարգեր:
Ֆինանսական կայունության ապահովում
Կատարված վերլուծությունները, ինչպես նաև դրանց արդյունքներով արված եզրակացությունները և առաջարկությունները հաղորդակցվում և քննարկվում են Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի ֆինանսական կայունության կոմիտեի նիստերում: Մակրոպրուդենցիալ քաղաքականության գործիքների կիրառման վերաբերյալ վերջնական որոշումները կայացնում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի Խորհուրդը:
Որոշումների հաղորդակցման գործընթացը
Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկը հաղորդակցման տարբեր ուղիներով ապահովում է Ֆինանսական կայունության քաղաքականության թափանցիկությունը: Հաղորդակցման հիմնական ուղիներն են հրապարակվող Ֆինանսական կայունության հաշվետվությունները (ՖԿՀ), մակրոպրուդենցիալ քաղաքականության վերաբերյալ ԿԲ խորհրդի որոշումները, մամլո հաղորդագրությունները, ելույթները, ինչպես նաև հարակից այլ նյութերը և հետազոտական աշխատանքները: Կենտրոնական բանկի հաղորդակցումն ուղղված է ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին շահառուներին: Հաղորդակցման արդյունավետությունը բարձրացնելու և առաջադրված խնդիրներն իրագործելու համար Կենտրոնական բանկը ցուցաբերում է անհատական մոտեցում հաշվի առնելով շահառու կողմերի գործունեության բնույթը և նրանց փորձագիտական պատրաստվածության աստիճանը։ Հիմնական շահառու կողմերի հետ ֆինանսական կայունության քաղաքականության շուրջ հաղորդակցման հիմնական ուղիներն են ՀՀ ԿԲ-ի կայքը, լրատվամիջոցները, սոցիալական ցանցերը, թիրախային լսարանների հետ հանդիպումները, համաժողովները, փորձի փոխանակումները:
Կայուն ֆինանսներ
Կայուն ֆինանսների նպատակն է ինտեգրել շրջակա միջավայրի, սոցիալական և կառավարման (ԲՍԿ) չափանիշները ֆինանսական որոշումների կայացման գործընթացում և աջակցել կայուն տնտեսական աճին։ Կայուն ֆինանսները նպատակ ունի նաև բարձրացնել ֆինանսական հատվածի իրազեկվածությունն ու թափանցիկությունը ԲՍԿ ռիսկերը մեղմելու և կառավարելու անհրաժեշտության վերաբերյալ՝ հաշվի առնելով նման ռիսկերի երկարաժամկետ բնույթը և դրանց գնահատման անորոշությունը։
Կենտրոնական բանկի ֆինանսական կայունության կոմիտե
ՀՀ կենտրոնական բանկի Ֆինանսական կայունության կոմիտեն (Կոմիտե) ֆինանսական կայունության քաղաքականության հարցերով մշտական գործող քաղաքականության կոմիտե է: Կոմիտեի նախագահը Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի նախագահն է։ Կոմիտեն քննարկում է Հայաստանի Հանրապետության մակրոֆինանսական միջավայրի ընթացիկ իրավիճակը, զարգացումների հնարավոր ուղղությունները, ֆինանսական կայունությանն առնչվող ռիսկերը, ինչպես նաև ֆինանսական կայունության ապահովմանն ուղղված առաջարկները, միջոցառումներն ու դրանց իրականացման ուղիները։