Բանկերի կապիտալի հակացիկլիկ շեմի չափը հաստատելու մասին (2022թ. երկրորդ եռամսյակ)
Հայաստանի Հանրապետության
կենտրոնական բանկի խորհուրդ
Որոշում թիվ 117-Ն
12.07.2022
Բանկերի կապիտալի հակացիկլիկ շեմի չափը հաստատելու մասին
(2022 թվականի երկրորդ եռամսյակ)
Հրապարակման ամսաթիվ՝ 15.07.2022
Նպատակ ունենալով ապահովել ֆինանսական համակարգի կայունությունը, ղեկավարվելով «Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 20-րդ հոդվածի «ե» կետով, «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» օրենքի 54.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհրդի 2019 թվականի փետրվարի 4-ի թիվ 16-Ն որոշմամբ հաստատված «Բանկերի կապիտալի համարժեքության նորմատիվի սահմանաչափից բարձր շեմերի սահմանման և հաշվարկման կարգով»` Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհուրդը
Որոշում է.
- Բանկերի կապիտալի հակացիկլիկ շեմը սահմանել ռիսկով կշռված ակտիվների 0%-ի չափով:
- Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրը։
Հայաստանի Հանրապետության
կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյան
2022թ. հուլիսի 13 Երևան
ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄ
Կապիտալի հակացիկլիկ շեմի (2022թ. երկրորդ եռամսյակ)
2022 թվականի հուլիսի 12-ի նիստում ԿԲ խորհուրդը որոշեց կապիտալի հակացիկլիկ շեմը սահմանել ռիսկով կշռված ակտիվների 0%-ի չափով:
Համաձայն «Բանկերի կապիտալի համարժեքության նորմատիվի սահմանաչափից բարձր շեմերի սահմանման և հաշվարկման» կարգի 12-րդ կետի, Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկը յուրաքանչյուր եռամսյակ սահմանում է կապիտալի հակացիկլիկ շեմը (այսուհետ նաև՝ կապիտալի հակացիկլիկ բուֆեր (ԿՀԲ)): Կենտրոնական բանկը ԿՀԲ-ն սահմանելիս առաջնորդվում է «Կապիտալի հակացիկլիկ շեմի սահմանման հիմքում ընկած ընդհանուր մեթոդաբանությունը» փաստաթղթի դրույթներով, համաձայն որի, ԿՀԲ չափը սահմանելիս Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի համար հիմք են հանդիսանում Բազելյան մեթոդաբանությամբ գնահատված վարկեր/ՀՆԱ ցուցանիշի ճեղքվածքը, համակարգային ռիսկի զարգացումները բնութագրող ֆինանսական ցիկլի ինդեքսը և վաղ ահազանգման այլ ցուցանիշներ:
Կապիտալի հակացիկլիկ շեմի վերաբերյալ որոշումը կայացնելիս Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկն առաջնորդվել է վարկավորման և ֆինանսական շուկայի զարգացումների համապարփակ վերլուծությամբ: Մասնավորապես՝
- 2022թ. երկրորդ եռամսյակի համար գնահատված վարկեր/ՀՆԱ ցուցանիշը նախորդ եռամսյակի համեմատ աճել է և կազմել մոտ 70.5%1: Այս ցուցանիշի համար Բազելյան կոմիտեի մեթոդաբանությամբ հաշվարկված երկարաժամկետ տրենդից շեղումը նվազել է և կազմել մոտ -2.5 տոկոսային կետ: Հաշվարկված շեղումը (վարկեր/ՀՆԱ ճեղքվածք) ԿՀԲ որոշումների կայացման գործընթացում ծառայում է որպես մեկնակետ, և վերջնական որոշում կայացնելիս ԿԲ-ը դիտարկում է նաև այլ վաղ ահազանգման ցուցանիշներ, որոնցից են ֆինանսական ցիկլի ինդեքսը, վարկավորման ընդհանուր և ըստ ոլորտների աճի տեմպերը, անշարժ գույքի շուկան բնութագրող ցուցանիշները և այլն։
- Վարկավորման շուկայում շարունակվել են 2022թ․ տարեսկզբից արձանագրված վարկավորման աճի միտումները, որոնք նկատելի են եղել վարկավորման բոլոր ոլորտներում։ Նմանատիպ զարգացումների արդյունքում Ֆինանսական ցիկլի ինդեքսը նախորդ եռամսյակի համեմատ աճել է և գերազանցել իր մեդիան արժեքը, ինչը, սակայն, առավելապես պայմանավորված է հիպոտեկային վարկավորման բարձր աճի և անշարժ գույքի շուկայի զարգացումներով։ Վերջիններիս նպաստումը բացառելու պարագայում, Ֆինանսական ցիկլի ինդեքսը թեև աճել է, սակայն դեռևս ցածր է իր մեդիան արժեքից, ինչը ընդհանուր վարկային պորտֆելի մասով դեռևս չի նախանշում ավելցուկային վարկավորում կամ ռիսկային էական դրսևորումներ։
- Հիպոտեկային վարկավորման ոլորտում պահպանվել են նախորդող ժամանակահատվածներում արձանագրված բարձր աճի տեմպերը, որոնք ուղեկցվել են անշարժ գույքի գների արագ աճով։ Հաշվի առնելով, որ վերոնշյալ աճերը համարվում են բնույթով միմյանց փոխլրացնող և փոխսնուցող՝ ԿԲ-ը գնահատում է, որ անշարժ գույքի շուկայում առկա են հնարավոր գերտաքացման2 ռիսկեր3։
Վերը նկարագրված փաստերի համապարփակ վերլուծության արդյունքում Կենտրոնական բանկը նպատակահարմար է գտնում ԿՀԲ սահմանաչափը թողնել անփոփոխ՝ 0% մակարդակում։ Միևնույն ժամանակ, Կենտրոնական բանկը կարևորում է հիպոտեկային վարկերի տրամադրման գործընթացներում ֆինանսական կազմակերպությունների կողմից ռիսկերի գնահատման խելամիտ և զգուշավոր մոտեցումների կիրառումը։
1 Ֆինանսական հատվածի կողմից տնտեսությանը տրամադրված վարկային պորտֆելի (ներառյալ լիզինգը և ֆակտորինգը) կշիռն է ՀՆԱ-ում (%-ով)։ 2022թ․ երկրորդ եռամսյակի գնահատականը նախնական է և կարող է հետագայում փոփոխվել՝ կախված ՀՆԱ փաստացի տվյալների հիման վրա վերահաշվարկի արդյունքներից
2 Անշարժ գույքի հիմնարարներով պայմանավորված գնի գնահատման մեթոդաբանությունը առավել մանրամասն ներկայացված է ՀՀ ԿԲ 2021թ․ Ֆինանսական կայունության հաշվետվության Ներգիր 3-ում, որը հասանելի է հետևյալ հղումով՝ Ֆինանսական կայունության հաշվետվություն (2021թ. տարեկան)
3 Այս ոլորտի զարգացումները հասցեագրելու նպատակով ԿԲ-ը ս․թ․ ապրիլից կիրառում է պահանջ/գրավի արժեք առավելագույն մակարդակը սահմանափակող մակրոպրուդենցիալ գործիքը